Konstrukcja nośna ze stali lub aluminium wprowadzana na rynek to wyrób budowlany objęty normą zharmonizowaną EN 1090-1. Bez znaku CE i deklaracji właściwości użytkowych nie zafakturujesz dźwigara, słupa, kratownicy ani prefabrykowanej konstrukcji hali — wykonawca i inwestor mają prawo odmówić odbioru. Warunkiem CE jest wdrożona zakładowa kontrola produkcji (ZKP) i certyfikat wydany przez jednostkę notyfikowaną w systemie 2+.
Dla kogo?
EN 1090 dotyczy zakładów konstrukcji stalowych i aluminiowych, producentów hal i wiat, wytwórni prefabrykatów konstrukcyjnych, ślusarni wykonujących balustrady i schody nośne, podwykonawców spawających elementy konstrukcyjne oraz firm montażowych wprowadzających konstrukcję na rynek pod własną nazwą. Obowiązek obejmuje każdego, kto produkuje element konstrukcyjny przenoszący obciążenia w obiekcie budowlanym.
Co zyskujesz?
- Legalny obrót konstrukcją — znak CE i deklaracja właściwości użytkowych (DWU) to formalny warunek sprzedaży i odbioru elementu nośnego
- Dostęp do kontraktów — generalni wykonawcy i inwestorzy publiczni wymagają CE wg EN 1090 już na etapie kwalifikacji dostawcy
- Sklasyfikowana klasa wykonania — poprawnie dobrana klasa EXC1–EXC4 dopasowuje rygor produkcji do faktycznych wymagań projektu, bez przepłacania
- Uporządkowane spawalnictwo — nadzór spawalniczy i kwalifikacje technologii zgodne z EN ISO 3834 ograniczają wady i reklamacje
Porównanie: z EN 1090 vs bez EN 1090
| Aspekt | Bez EN 1090 | Z EN 1090 |
|---|---|---|
| Wprowadzenie do obrotu | Niezgodne z prawem — brak CE i DWU | Legalne — CE i deklaracja właściwości użytkowych |
| Odbiór przez wykonawcę | Ryzyko odmowy i wstrzymania płatności | Konstrukcja odbierana bez zastrzeżeń |
| Przetargi i kwalifikacja dostawcy | Wykluczenie na etapie formalnym | Spełniony warunek dostępu |
| Klasa wykonania | Brak — nieokreślony rygor produkcji | EXC1–EXC4 dobrana do projektu |
| Spawalnictwo | Nieformalne, bez kwalifikacji WPS/WPQR | Nadzór i technologie wg EN ISO 3834 |
Jak wdrażamy?
- Audyt wstępny — oceniamy zakład i wyroby, ustalamy wymaganą klasę wykonania EXC oraz poziom EN ISO 3834 (2, 3 lub 4)
- Projekt systemu ZKP — opracowujemy zakładową kontrolę produkcji: procedury, badanie typu, identyfikowalność materiałów, plany spawania, WPS-y i zasady odbioru
- Wdrożenie — uruchamiamy ZKP, kwalifikujemy technologie spawania (WPQR), porządkujemy nadzór nad materiałami i dokumentację wykonawczą
- Szkolenia — szkolimy koordynatora spawalniczego i personel z wymagań EN 1090, zasad nakładania CE i wystawiania DWU
- Certyfikacja — przygotowujemy do inspekcji wstępnej jednostki notyfikowanej w systemie 2+; po wydaniu certyfikatu ZKP producent nakłada CE i wystawia deklarację właściwości użytkowych
EN 1090-1 to obowiązkowa podstawa znaku CE dla konstrukcji stalowych i aluminiowych. Wymaga wdrożonej zakładowej kontroli produkcji i certyfikatu jednostki notyfikowanej w systemie 2+. Wdrożenie trwa 8-12 tygodni i kosztuje od 8 000 PLN, a jego efektem jest legalny obrót konstrukcją na całym rynku UE.
Najczęstsze pytania
Czy znak CE wg EN 1090 jest obowiązkowy?
Tak. EN 1090-1 jest normą zharmonizowaną, więc oznakowanie CE konstrukcji stalowych i aluminiowych jest wymagane z mocy unijnego rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych (CPR). Producent, który wprowadza element nośny do obrotu bez CE i deklaracji właściwości użytkowych, działa niezgodnie z prawem — a wykonawca lub inwestor ma podstawę, by odmówić odbioru i zapłaty.
Czym są klasy wykonania EXC1–EXC4?
Klasa wykonania (Execution Class) określa rygor produkcji i kontroli konstrukcji. EXC1 to obiekty o najniższych konsekwencjach awarii (np. proste konstrukcje rolnicze), a EXC4 — obiekty o najwyższych konsekwencjach (mosty, hale o dużej rozpiętości, konstrukcje narażone na obciążenia zmęczeniowe). Klasę dobiera się na podstawie kategorii konsekwencji i warunków użytkowania wg EN 1990 i EN 1993. Im wyższa klasa, tym ostrzejsze wymagania dla spawania, badań i dokumentacji — dlatego jej trafne ustalenie wprost przekłada się na koszt produkcji.
Jaki jest związek EN 1090 z ISO 3834 i kwalifikacjami spawaczy?
EN 1090-1 wymaga, aby spawanie konstrukcji prowadzić zgodnie z odpowiednim poziomem EN ISO 3834 — dla EXC2 jest to zwykle EN ISO 3834-3, dla EXC3 i EXC4 — EN ISO 3834-2. Konieczny jest personel nadzoru spawalniczego (IWE, IWT lub IWS, zależnie od klasy) oraz spawacze z aktualnymi uprawnieniami wg EN ISO 9606-1 (stal) lub EN ISO 9606-2 (aluminium) i kwalifikowane technologie spawania (WPS/WPQR wg EN ISO 15614). Pomagamy zidentyfikować luki kompetencyjne i zaplanować uzupełnienie uprawnień.
Kto wydaje certyfikat — jednostka notyfikowana czy my sami?
Konstrukcje wg EN 1090-1 podlegają systemowi oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 2+. Oznacza to, że certyfikat zakładowej kontroli produkcji wydaje akredytowana jednostka notyfikowana, która przeprowadza inspekcję wstępną zakładu i prowadzi bieżący nadzór. Na podstawie tego certyfikatu producent samodzielnie wystawia deklarację właściwości użytkowych i nakłada znak CE. TQM Consulting przygotowuje zakład do inspekcji i prowadzi przez cały proces — od audytu wstępnego po wydanie certyfikatu.